Το Αγιον Όρος και η παιδεία του γένους μας (Ιερά Μονή Ιβήρων Αγίου Όρους)

«Με αφορμή την έναρξη του νέου σχολικού έτους προβάλουμε σήμερα από την ιστοσελίδα μας ένα βιβλίο που πρέπει να διαβάσει κάθε δάσκαλος, καθηγητής και γονέας που ενδιαφέρεται για το μέλλον των παιδιών του και οραματίζεται τον μαθητή του ως ελεύθερο πρόσωπο που ξεπερνά το θάνατο, που χαίρεται, αγαπά, με ένα πνεύμα που δίδει νόημα στο καθετί. Που γίνεται μεγάλος όταν είναι ο ελάχιστος, ικανός να υποφέρει, να υπομένει και να πεθαίνει για να ζουν οι άλλοι. Να μπορεί τη δύσκολη στιγμή να τα βγάζει πέρα, χωρίς να τα χάνει.

Πάτερ ἡμῶν...

Ἑρμηνεία στὴν Κυριακὴ Προσευχή

Ἀρχιμανδρίτης Βασίλειος Γοντικάκης

Διάλεξα ἕνα κομμάτι ἀπό τό Εὐαγγέλιο, ἀπό τήν Ἁγία Γραφή, καί ἰδιαίτερα τό «Πάτερ ἡμῶν», γιατί νομίζω εἶναι ἡ πιό χαρακτηριστική προσευχή, ἐφ᾿ ὅσον εἶναι «Κυριακή» προσευχή, ἡ προσευχή ποὺ μᾶς ἔδωσε ὁ Κύριος.

Καί νομίζω ὅτι ὁ Κύριος μᾶς δίδαξε τήν προσευχή πού Ἐκεῖνος ἔκανε, μᾶς ἔδωσε τή ζωή πού Ἐκεῖνος ἔζησε καί μᾶς δίδαξε τὸν ἴδιο τὸν ἑαυτόν Του· κι αὐτό εἶναι ἡ ἀλήθεια τοῦἸησοῦ Χριστοῦ. Καί ὅπως μᾶς εἶπε ἄλλη φορά «Ἐγώ εἰμί ἡ ἄμπελος, ὑμεῖς τά κλήματα» (Ἰω. ιε´ 5)· ὅπως ἡ σχέση τοῦ κλήματος καί τῆς ἀμπέλου εἶναι μιά σχέση ὀργανική καί ἀθόρυβα προχωρᾶ ὁ χυμός τῆς ἀμπέλου πρός τά κλήματα, ἔτσι καί ὁ Κύριος μᾶς ἔδωσε ὅλη τήν ὕπαρξή Του, ὁπότε, μέσα στήν προσευχή αὐτή - ἄν τήν κάνουμε συνειδητά καί ἄν τήν ζοῦμε - νομίζω ὅτι ζοῦμε ἐν Χριστῶ Ἰησοῦ.

Η υπέρβαση του θανάτου στη μοναχική ζωή

Γέροντας Βασίλειος Γοντικάκης, Προηγούμενος Ι.Μ. Ιβήρων

Ένας Αββάς του Γεροντικού έλεγε: «Δεν είμαι μοναχός, αλλά είδα αληθινούς μοναχούς». Αύτη η φράση με βοηθεί και δικαιολογεί την παρουσία μου απόψε μεταξύ σας. Και από αυτά που είδα, θα προσπαθήσουμε να πούμε μερικές λέξεις για το τι είναι ένας ορθόδοξος μοναχός, και το τι βαθειά σχέση έχουμε όλοι με τη λειτουργική ζωή των μοναστηριών και τις προσωπικές εμπειρίες των άγιων ασκητών.

Να χαίρεσαι το σταυρό σου!

Θυμάμαι μία φορά, που είχα πάει στην Κρήτη, σ’ ένα χωριό, στα Ανώγεια, είχαν έλθει κάποιες γριές για εξομολόγηση, και όταν τέλειωσαν, μου λέει μια γριά μιαν ευχή: "Να χαίρεσαι τον σταυρό σου".  Μετά ήλθε μια άλλη γριά: "Να χαίρεσαι τον σταυρό σου". Κι εγώ παραξενεύτηκα και λέω: "Μα τι είναι αυτή η ευχή;".

Το λειτούργημα του Γιατρού

(Αρχιμ. Βασίλειος Γοντικάκης, προηγούμενος Ι. Μ. Ιβήρων Αγ. Όρους)

Από μια συζήτηση του Αρχιμ. Βασιλείου, προηγουμένου της Ι. Μονής Ιβήρων, με γιατρούς και φοιτητές ιατρικής στην Αθήνα.

Είστε γιατροί. Ο άρρωστος θέλει από σας την υγεία. Ζητά τη ζωή, την παράταση, την αιωνιότητα. Δεν σας τα λέει όλ’ αυτά ξεκάθαρα, γιατί δεν μπορείτε να του τα δώσετε.

Και για να μην τον διώξετε, για να μη σας φέρει σε αμηχανία – με το να σας ζητά πολλά – γι’ αυτό δεν σας τα λέει ρητώς. Σας τα λέει αρρήτως. Τα πιο μεγάλα πράγματα, που ξεφεύγουν από την αίσθηση, την προσδοκία και την έκφραση, λέγονται αρρήτως, με μια ματιά, με το είναι ολόκληρο, τη σιωπή.

Αναπαύεσαι στον Άγιον Όρος ως άνθρωπος, γιατί σώζεται ο άνθρωπος

ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟ

του Αρχιμ. Βασίλειου Γοντικάκη,

Προηγούμενου της Ιεράς Μονής Ιβήρων

Ένας αγιορείτης έγραφε: «Eίναι σκάνδαλο αυτό που έγινε και μου δόθηκε το προζύμι της Βασιλείας, ο πολύτιμος μαργαρίτης, το δυναμικό μυστικό της ζωής. Μού δόθηκε το λίγο με τον πολύ δυναμισμό. Μού δόθηκε το ελάχιστο, που είναι μέγιστο. Μού δόθηκε αυτό που δεν το αξίζω. Τώρα δεν μένει τίποτε άλλο, παρά να ευχαριστώ σ᾿ όλη μου τη ζωή.

Ο άνθρωπος είναι εν σμισκρώ ολόκληρη η Εκκλησία

Γέροντας Βασίλειος Γοντικάκης

Ο άνθρωπος, η κορωνίδα της δημιουργίας, έχει μέσα του το επικίνδυνο δώρο της ελευθερίας.

Γι' αυτό και ο ίδιος είναι επικίνδυνος και κουραστικός για όλα τα συστήματα και τις θεωρίες.

Η υπέρβαση του θανάτου στη μοναχική ζωή

Γέροντας Βασίλειος Γοντικάκης, Προηγούμενος Ι.Μ. Ιβήρων

Ένας Αββάς του Γεροντικού έλεγε: «Δεν είμαι μοναχός, αλλά είδα αληθινούς μοναχούς». Αύτη η φράση με βοηθεί και δικαιολογεί την παρουσία μου απόψε μεταξύ σας. Και από αυτά που είδα, θα προσπαθήσουμε να πούμε μερικές λέξεις για το τι είναι ένας ορθόδοξος μοναχός, και το τι βαθειά σχέση έχουμε όλοι με τη λειτουργική ζωή των μοναστηριών και τις προσωπικές εμπειρίες των άγιων ασκητών.

Το Άγιον Όρος χθες και σήμερα

Ἀρχιμ. Βασίλειος Ἰβηρίτης

Στὸν Σεβαστείας Δημήτριο ἑόρτιος ἀσπασμὸς 

Ἄκουσα μιὰ ὁμιλία γιὰ τὴ βυζαντινὴ ἱστορία, τὴ θεολογία καὶ τὴ ζωὴ ἐκείνης τῆς ἐποχῆς. Ἔκανε λόγο γιὰ τὶς περιπέτειες τῶν βυζαντινῶν μελετῶν καὶ γιὰ τὸ πῶς ἀντιμετωπίστηκε τὸ Βυζάντιο ἀπὸ πολλούς. 

Η ευλογία και το χρέος να είσαι Αγιορείτης

Θυμάμαι έναν επισκέπτη που είχε πει κάποτε: «Μα τι κάνετε τόση ώρα μέσα στην εκκλησία; Δεν μπορώ να καταλάβω πως περνάτε τόσες ώρες, κοιμάστε;

Εγώ δεν μπορώ να καθήσω άπραγος. Θέλω κάτι να κάνω, αλλοιώς θα με πιάσουν τα νεύρα μου». Κι έτσι που τα έλεγε ο άνθρωπος αυτός, τον δικαιολογούσα. Δεν είχα όμως εκείνη τη στιγμή να του πώ κάτι.

Μόνο στην Θεία Λειτουργία ο άνθρωπος σώζεται.

Αρχιμ. Βασίλειος Προηγούμενος Ιβηρίτης

Είναι μεγάλο πρόβλημα ο άνθρωπος. Σου γίνεται βάσανο και σταυρός ανανεούμενος, αν θέλης να σεβαστής τη φύσι του, να μην τον ακρωτηριάσεις, αλλά να τον δεχθής όπως είναι. Γι’ αυτό όλα τα συστήματα, για ν’ αποφύγουν το βάσανο αυτό που δημιουργεί ο άνθρωπος, με προκρούστεια μέθοδο τον φέρνουν στα μέτρα τους, κάνοντάς τον άτομο, μονάδα παραγωγής. Και οι ιδεαλισμοί τον εμπαίζουν με ανυπόστατους ρομαντισμούς, αφήνοντάς πεινασμένο, αμεταμόρφωτο και νεκρούμενο το σώμα της υπάρξεώς του.

ΚΑΤΑ ΧΑΡΙΝ ΘΕΟΣ

Λέει ὁ Ἀββᾶς Ἰσαάκ κάπου, ὅτι ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ, ὑπακούοντας στό Θεό, νά γίνει Θεός κατά χάριν, καί νά δημιουργήσει ἐκ τοῦ μή ὄντος νέους κόσμους: ὁ ἄνθρωπος γίνεται τελείως νέος, ὁ ἀδύνατος παίρνει ἄλλη δύναμη καί ὁ νεκρός παίρνει νέα ζωή καί προχωρεῖ. Τότε καταλαβαίνει ὅτι, πράγματι, εἶναι τροφή πραγματική τό νά καταλήξει νά πεῖ ἤρεμα, “Θεέ μου, νά γίνει τό θέλημά σου καί ὄχι τό δικό μου”.

“η της εικόνος τιμή επί το πρωτότυπον διαβαίνει”

ἡ Πυλωρὸς τῆς Μονῆς τῶν Ἰβήρων

«Η Υπεραγία Θεοτόκος, με την άκρα καθαρότητα της ζωής, την ολοκληρωτική αφοσίωση στον Θεό και την ανεπιφύλακτη παράδοση και υπακοή Της στο θέλημα Του δέχθηκε μέσα Της το πλήρωμα της Χάριτος Του και ανεδείχθη όχι απλώς Θεοφόρος αλλά Θεοτόκος. 

Άγιον Όρος και τεχνικός πολιτισμός (Κείμενο του 1975)

(Πανοσ. Αρχ. Βασίλειος Γοντικάκης, Καθηγ. Ι. Μ. Σταυρονικήτα*)

.......Είναι πλέον σαφές εις όλους ότι το Άγιον Όρος αποτελεί το μεγαλύτερον και τελευταίον κεφάλαιον της σωτηρίας του Γένους και της Εκκλη­σίας μας. Είναι κιβωτός η οποία φέρεται άθικτος επί των υδάτων τού κατα­κλυσμού των θορύβων τού συγχρόνου πολιτισμού που παραμορφώνει την δημιουργίαν, μολύνει, επί κυριολεξία, τον αέρα, την γην και την θάλασσαν.

Το λειτούργημα του Γιατρού (Αρχιμ. Βασίλειος Γοντικάκης, προηγούμενος Ι. Μ. Ιβήρων Αγ. Όρους)

Από μια συζήτηση του Αρχιμ. Βασιλείου, προηγουμένου της Ι. Μονής Ιβήρων, με γιατρούς και φοιτητές ιατρικής στην Αθήνα.

Είστε γιατροί. Ο άρρωστος θέλει από σας την υγεία. Ζητά τη ζωή, την παράταση, την αιωνιότητα. Δεν σας τα λέει όλ’ αυτά ξεκάθαρα, γιατί δεν μπορείτε να του τα δώσετε.

Και για να μην τον διώξετε, για να μη σας φέρει σε αμηχανία – με το να σας ζητά πολλά – γι’ αυτό δεν σας τα λέει ρητώς. Σας τα λέει αρρήτως. Τα πιο μεγάλα πράγματα, που ξεφεύγουν από την αίσθηση, την προσδοκία και την έκφραση, λέγονται αρρήτως, με μια ματιά, με το είναι ολόκληρο, τη σιωπή.

Θέλω να ζήσω με Σένα

π. Βασίλειος Ιβηρίτης 

Δεν θέλω, δεν επιθυμώ να ζήσω πολύ.

Θέλω να ζήσω με Σένα.

Το πολύ, το ζωντανό και ατέλειωτο είσαι Εσύ.

Έλα και κάμε το θέλημά Σου σε μένα.

Έλα όπως θέλεις και όταν κρίνης.

Έλα σαν αύρα, σαν ευλογία, αν το νομίζης σωστό.

Ο Γέροντας Πορφύριος ως Αγιορείτης

Αρχιμ. Βασιλείου Γοντικάκη

Ὁ ἀββᾶς Ἰσαάκ ἀναφέρει, ὃτι ἡ ἡμέρα ταφῆς μας εἶναι ἡ ἡμέρα τοῡ σαββατισμοῡ, τῆς ἡσυχίας καὶ τῆς παύσεως τοῦ ἀγῶνος. Μέχρι τότε ὃλοι ἀγωνιζόμαστε καὶ κρινόμαστε. Σήμερα τιμοῡμε τον γέροντα Πορφύριο, ποὺ εἶναι δῶρο Θεοῡ τετελειωμένο.

Δὲν εὐχόμαστε νὰ ὑπῆρχε κάποιος ποὺ να μᾶς ὲδιδε μιὰ ζωντανὴ μαρτυρία τῆς πίστεως. Οὒτε σχολιάζομε κάποιον ἀσκητή, ποὺ βρίσκεται ἐν ζωῇ, ἀγωνίζεται. Καὶ δὲν ξέρομε πῶς θὰ τελειώσει.

«η της εικόνος τιμή επί το πρωτότυπον διαβαίνει»

ἡ Πυλωρὸς τῆς Μονῆς τῶν Ἰβήρων

«Η Υπεραγία Θεοτόκος, με την άκρα καθαρότητα της ζωής, την ολοκληρωτική αφοσίωση στον Θεό και την ανεπιφύλακτη παράδοση και υπακοή Της στο θέλημα Του δέχθηκε μέσα Της το πλήρωμα της Χάριτος Του και ανεδείχθη όχι απλώς Θεοφόρος αλλά Θεοτόκος.

Ἡ θέση τῆς Παναγίας στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία

Ἀρχιμ. Βασίλειος Γοντικάκης

Ἐρώτησι: Ἕνας περίφημος ὕμνος τῆς Ἐκκλησίας μας ὀνομάζει τὴν Παναγία οὐρανό: «Αὕτη γὰρ ἀνεδείχθη οὐρανὸς καὶ ναὸς τῆς θεότητος». Θὰ θέλατε, π. Βασίλειε, νὰ συζητήσουμε λίγο τὴ θέσι τῆς Πλατυτέρας τῶν Οὐρανῶν μέσα στὴν Ὀρθόδοξή μας Ἐκκλησία;

Αφορμή μετανοίας

του Αρχιμανδρίτη Βασιλείου Γοντικάκη

Η έκθεση των κειμηλίων είναι ίσως ένας άλλος τρόπος για να καταργήσουμε το άβατον του Αθω

Επειδή με την έκθεσι των αγιορειτικών κειμηλίων στη Θεσσαλονίκη πολλοί θα γράψουν ­ και ήδη γράφουν ­ γι' αυτά που βλέπουν και ακούνε, ίσως δεν θα ήταν άνευ σημασίας να αναφέραμε μερικά πράγματα για εκείνα που συνήθως δεν βλέπουμε και δεν ακούμε· για κάποιους «αοράτους» και ταπεινούς, που αποτελούν τη βάσι της αγιότητος του Ορους και της ιερότητος των κειμηλίων του.